Devlet kurumlarında dijitalleşmenin artmasıyla birlikte vatandaşların siber güvenlik konusunda endişeleri artıyor. Türkiye, veri güvenliğini sağlamak için pek çok sistemde yerli ve milli çözümler kullansa da bazı işlemler için yabancı şirketlerin sistemleri kullanılıyor. Devletin kritik bilgilerinin yabancı şirketler tarafından işleniyor olması, veri egemenliği konusunda tartışmalara yol açıyor. Nijerya hükümeti, alkollü içecekler, tütün ve bazı tüketim ürünleri için sahteciliği ve vergi kayıplarını önlemek amacıyla dijital izleme ve damgalama sistemi kurmak istiyor. Bu sistem için İsviçre merkezli SICPA ile anlaşma yapıldı Hakkında rüşvet ve yolsuzluk iddiaları bulunan SICPA’nın tercih edilmesi, ülkede tartışmalara neden oldu.SICPA şirketi Türkiye başta olma üzere çok sayıda ülkenin para, pasaport ve bandrollerinin denetimini sağlıyor. Paralarda, pasaportlarda ve çeklerde sahteciliği önlemek için yüksek güvenlikli mürekkep tedarik ediyor.
SICPA’nın sistemleri Türkiye’de kritik alanlarda kullanılıyor
Türkiye’de tütün, alkol ve ilaç gibi vergilendirilen ürünlerin tedarik zincirini dijital olarak takip eden ve denetleyen SICPATRACE sistemi kullanılıyor. Bu sistem tütün, alkol ve ilaç gibi bandrollü ürünlerde devlet gelirlerinin yönetiminde önemli bir rol oynuyor. Uzmanlar, yabancı bir firmanın bu kadar kritik bir altyapıyı kontrol etmesinin, devlet verilerinin dış güçlerin erişimine açık hale gelmesi anlamına geldiğini belirtiyor.
Uzmanlara göre, “Yerli teknoloji sadece verilerin Türkiye sınırları içinde kalmasını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda devletin şeffaf ve denetlenebilir bir yapıda yönetilmesine de katkı sunar.” Bu nedenle kritik verilerin ve altyapıların yerli firmalarda tutulması, kamu denetiminin artırılması ve dışa bağımlılığın azaltılması öneriliyor.
Nijerya’dan SICPA’ya tepki!
SICPA, Nijerya’da çeşitli tartışmalara yol açtı. Hükümetin, alkollü içecekler, tütün ve bazı tüketim ürünleri için sahteciliği ve vergi kayıplarını önlemek amacıyla dijital izleme ve damgalama sistemi için SICPA’yı tercih etmesi tepki aldı. Üretim ve finans sektörlerindeki paydaşlar, şirketin geçmişte rüşvet ve hukuki sorunlar yaşadığını, ayrıca, anlaşmanın kamuoyuna açık bir süreç olmadan yapıldığını savunuyor. Rekabetçi ve şeffaf bir süreç olmadan SICPA’nın tercih edilmesi tartışılıyor. Sürecin yeniden gözden geçirilmesi talep ediliyor. Hükümet yetkilileri konuyla ilgili açıklama yapmaktan kaçınıyor.
İsviçre merkezli SICPA, 2023 yılında İsviçre’de rüşvetle ilgili bir davada suçlu bulunmuş ve tazminat cezasına çarptırılmıştı. SICPA, kamu görevlilerine rüşvet verilmesini mümkün kılan organizasyonel eksiklikleri kabul ederek suçlamayı kabul etti. SICPA’ya yönelik yolsuzluk iddiaları sonucunda Brezilya, Kolombiya, Kenya, Fas, Tunus ve Hindistan’da çeşitli soruşturmalar açıldı. Tartışmalı geçmişe sahip SICPA’nın Nijerya’da tartışmalı bir şekilde ihale kazanması, halk tarafından büyük tepki aldı.
Kamuda yerli teknolojileri tercih edilmeli
Dijital çağda devletlerin kritik konularda kendi teknolojik altyapılarını geliştirmesi gerekiyor. Kritik verilerin yabancı bir firma tarafından kontrol edilmesi, bu verilerin dış müdahalelere açık hale gelmesine yol açıyor. Ülkemizin verileri kötü niyetli kişiler veya şirketler tarafından kötü amaçlarla kullanılabilir. Bu nedenle kritik devlet verileriyle ilgili konularda yerli teknolojilere yönelerek veri güvenliği, şeffaflık ve ulusal egemenlik anlamında önlem alabiliriz.
